Hướng dẫn về Bảo hiểm Y tế / Hệ thống Y tế tại Nhật Bản (H001-01)

Nhật Bản áp dụng “Chế độ bảo hiểm toàn dân”, bao gồm:
・Bảo hiểm y tế quốc dân (do chính quyền địa phương quản lý)
・Bảo hiểm xã hội (bao gồm bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi, dành cho người làm việc tại công ty)
Có hai hình thức chính như trên.
Đặc biệt, với người nước ngoài, chế độ tham gia sẽ khác nhau tùy theo tư cách lưu trú và hình thức làm việc, vì vậy việc hiểu đúng là rất quan trọng.

1. Phân loại chế độ cơ bản

• Bảo hiểm xã hội: Dành cho người làm việc tại doanh nghiệp. Bao gồm bảo hiểm y tế và lương hưu phúc lợi.
  Việc tham gia là bắt buộc theo nguyên tắc, áp dụng cho các pháp nhân hoặc doanh nghiệp cá nhân có từ 5 nhân viên trở lên.
• Bảo hiểm y tế quốc dân: Dành cho người làm nghề tự do, sinh viên, người không có việc làm, người nước ngoài không thuộc diện bảo hiểm xã hội.
  Do chính quyền địa phương quản lý, mức phí bảo hiểm sẽ được tính dựa trên thu nhập hàng năm.

2. Chế độ bảo hiểm mà người nước ngoài cần tham gia

• Trường hợp làm việc tại doanh nghiệp và đáp ứng điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội: phải tham gia bảo hiểm xã hội (bảo hiểm y tế + lương hưu phúc lợi). Doanh nghiệp sẽ nộp đơn đăng ký tham gia bảo hiểm.
• Trường hợp điều kiện làm việc không đủ, hoặc là người tự kinh doanh, sinh viên, người không có việc làm: cần tham gia Bảo hiểm y tế quốc dân do chính quyền địa phương quản lý.
• Trường hợp lưu trú ngắn hạn (du lịch, công vụ, công việc ngắn hạn) dưới 3 tháng: không bắt buộc tham gia bảo hiểm. Tuy nhiên, nếu lưu trú dài hạn như “thực tập kỹ năng”, “đoàn tụ gia đình”… kéo dài trên 3 tháng thì sẽ thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế quốc dân.
• Người được cử đến từ quốc gia có hiệp định an sinh xã hội với Nhật Bản (ví dụ: Đức, Mỹ, Hàn Quốc), nếu có giấy chứng nhận từ quốc gia của mình, có thể được miễn tham gia bảo hiểm y tế quốc dân hoặc lương hưu phúc lợi.

3. Quy trình tham gia và giấy tờ cần thiết

3-1. Tham gia bảo hiểm xã hội (người làm việc tại công ty)

• Doanh nghiệp nộp đơn đăng ký tham gia bảo hiểm lên Cơ quan lương hưu Nhật Bản
• Cần xác minh danh tính bằng Thẻ lưu trú hoặc Mã số cá nhân (My Number)
• Lương hưu phúc lợi áp dụng cho người dưới 70 tuổi, bảo hiểm y tế áp dụng cho người dưới 75 tuổi

3-2. Tham gia bảo hiểm y tế quốc dân (chính quyền địa phương)

• Đăng ký tham gia tại quầy bảo hiểm trong vòng 14 ngày sau khi đăng ký cư trú
• Giấy tờ cần thiết: Thẻ lưu trú, hộ chiếu, Mã số cá nhân, giấy chứng nhận cư trú…
• Sau khi tham gia, chính quyền địa phương sẽ cấp Thẻ bảo hiểm hoặc Giấy xác nhận quyền lợi

4. Mức chi trả và quyền lợi từ hệ thống bảo hiểm

• Chi phí y tế thông thường là người bệnh tự chi trả 30% (tùy theo độ tuổi)
• Có thể giảm gánh nặng chi phí thông qua hệ thống hỗ trợ chi phí điều trị cao
• Có các quyền lợi như tiền trợ cấp sinh con, trợ cấp nghỉ ốm… (đặc biệt đầy đủ trong bảo hiểm xã hội)

5. Lưu ý khác

• Khi có sự thay đổi như chuyển chỗ ở hoặc thay đổi hình thức làm việc, cần thông báo kịp thời (thủ tục rút bảo hiểm, thay đổi địa chỉ…)
• Do thủ tục và biểu mẫu có thể khác nhau giữa các địa phương, hãy xác nhận chi tiết tại văn phòng hành chính nơi cư trú

Tóm tắt

• Người nước ngoài làm việc tại công ty, nếu đủ điều kiện thì phải tham gia bảo hiểm xã hội
• Người nước ngoài cư trú trung và dài hạn ngoài đối tượng trên thì cần tham gia bảo hiểm y tế quốc dân
• Người lưu trú ngắn hạn hoặc thuộc diện hiệp định an sinh xã hội có thể không bắt buộc tham gia
• Việc tham gia, rút bảo hiểm và thông báo là các thủ tục quan trọng liên quan đến đời sống

Bài viết này tham khảo từ các tài liệu chính thức được công bố bởi Chính phủ và cơ quan công quyền.